Grupo Operativo BIOCHARGE: Innovación circular baseada en biocarbón e microalgas para mellorar a eficiencia agrícola e a resiliencia climática

R1-O1 (R1): Desenvolvemento e validación en campo dun modelo de biocarbón de autoprodución adaptado ás condicións das explotacións agrícolas. En primeiro lugar, levarase a cabo a selección e caracterización dos residuos agrícolas xerados nas explotacións piloto (restos de poda, cascas, restos leñosos, etc.) para avaliar a súa idoneidade como materia prima para a produción de biocarbón, considerando parámetros como o contido de humidade, a uniformidade do tamaño, o contido de lignina e a dispoñibilidade estacional (Acto 1. R1). Posteriormente, seleccionarase e instalarase o sistema de pirólise máis axeitado, compatible co tipo de residuo e a escala da explotación, adaptándoo ás condicións reais de traballo nas explotacións piloto (Acto 2. R1). A continuación, parametrizarase o proceso de pirólise, definindo as condicións óptimas de funcionamento como a temperatura, o tempo de residencia e a atmosfera (Acto 3. R1). Finalmente, desenvolverase un protocolo técnico para a produción e mantemento do sistema de pirólise para o seu uso nun ambiente agrícola (Acto 4. R1).

R2-O1 (R2): Desenvolvemento e validación en campo dun modelo de autoprodución de bioestimulantes de microalgas adaptados ás condicións das explotacións agrícolas. En primeiro lugar, instalaranse e axustaranse fotobiorreactores nas granxas piloto, adaptándoos ás condicións específicas de cada granxa e garantindo o seu correcto funcionamento mediante os accesorios necesarios (Acto 1. R2). Posteriormente, o sistema integrarase coa operación de rega, conectando os fotobiorreactores aos sistemas de rega existentes de forma manual ou automática (Acto 2. R2). A continuación, seleccionaranse especies de microalgas de auga doce, avaliando a súa capacidade para activar e mellorar o biocarbón (Acto 3. R2). Tamén se levará a cabo a optimización da mestura e a análise da súa interacción con outros bioestimulantes ou fertilizantes aplicados ao cultivo (Acto 4. R2). Finalmente, definirase un protocolo de operación e mantemento do fotobiorreactor para garantir unha produción estable de microalgas (Acto 5. R2).

R3-O1 (R3): Obtención dun bioinsumos activado (biocarbón + microalgas) con propiedades melloradas para aumentar a fertilidade do solo, a eficiencia dos nutrientes e a retención de auga, así como avaliar o seu potencial para a recuperación de solos degradados. En primeiro lugar, definirase o protocolo óptimo de activación do biocarbón con microalgas, avaliando diferentes tempos e métodos para incorporar as microalgas, tanto durante o proceso de arrefriamento do biocarbón como despois do arrefriamento completo (Acto 1. R3). Realizaranse ensaios comparativos para identificar a técnica máis eficaz en termos de estabilidade, capacidade de absorción e funcionalidade agronómica do bioinsumos resultante. Posteriormente, a caracterización fisicoquímica do biocarbón activado levarase a cabo mediante análises de laboratorio que avaliarán parámetros como a capacidade de intercambio catiónico, a porosidade, o contido de carbono, os nutrientes dispoñibles e a estabilidade, co obxectivo de determinar a súa calidade agronómica como insumo rexenerativo (Acto 2. R3).

R1-O2 (R4): Avaliación da mellora na eficiencia do plan de fertilización, na calidade do solo e no uso da auga mediante a aplicación dun bioinsumos activado (biocarbón + microalgas). En primeiro lugar, o bioinsumos activado aplicarase en parcelas piloto, seguindo un protocolo agronómico que inclúe diferentes doses e unha parcela de control para permitir a comparación de resultados (Act 1. R4). Posteriormente, realizarase o seguimento de indicadores fisicoquímicos e biolóxicos do solo, analizando parámetros como a condutividade eléctrica, os nutrientes (N, P, K), a materia orgánica, a capacidade de retención de auga e o microbioma do solo (Act 2. R4). A eficiencia do uso da auga tamén se avaliará medindo a humidade do solo e o volume de rego aplicado para calcular os indicadores de eficiencia hídrica (Act 3. R4). Ademais, monitorizarase o rendemento agronómico dos cultivos para relacionar as melloras do solo coa produtividade (Act 4. R4). Finalmente, realizarase unha análise de impacto económico para avaliar a viabilidade e o retorno do investimento da solución (Act 5. R4).

R1-O3 (R5): Implementación dun sistema de apoio á decisión e servizos de monitorización agronómica e ambiental. Desenvolverase unha rede de sensores de solo capaz de medir parámetros como humidade, pH, temperatura, condutividade e nutrientes (N, P, K), integrando tamén medidores de consumo de auga ou tensiómetros. Os dispositivos funcionarán con baixo consumo de enerxía e conectividade, integrados nunha arquitectura Edge-Cloud para a adquisición e preprocesamento continuo de datos (Acción 1. R5). Posteriormente, implementarase unha plataforma na nube para o almacenamento, xestión e visualización de datos mediante procesos ETL, permitindo a análise de información en tempo real e histórica e incorporando imaxes multiespectrais para avaliar a saúde dos cultivos (Acción 2. R5). Ademais, desenvolverase unha capa de servizos que integre datos de sensores, meteorolóxicos e de teledetección, xerando índices agronómicos e mapas temáticos para alimentar o sistema de apoio á decisión (Acción 3. R5). Deseñaranse algoritmos de recomendación para optimizar o uso da auga e os bioinsumos e anticipar as necesidades dos cultivos (Acción 4. R5).

R2-O3 (R6): Desenvolvemento dunha plataforma agronómica intuitiva con apoio á toma de decisións guiado por voz. Este resultado desenvolve unha ferramenta dixital que facilita a toma de decisións agronómicas sinxelas e baseadas en datos. Como característica innovadora, incorpora interacción por voz, o que permite aos usuarios facer preguntas e recibir recomendacións sen necesidade de coñecementos dixitais avanzados. Isto permite aos usuarios acceder facilmente a información útil para optimizar a xestión da auga, os nutrientes e os insumos, mellorando a eficiencia e a sustentabilidade da explotación agrícola.

R1-O4 (R7): Estimación do potencial de xeración de créditos de carbono mediante a aplicación de biocarbón na explotación e definición dunha proposta inicial para a súa valorización en mercados voluntarios. Este resultado analiza a capacidade do biocarbón producido a partir de residuos agrícolas para actuar como sumidoiro de carbono cando se aplica ao solo. O estudo permitirá estimar a cantidade de carbono que se pode capturar e almacenar mediante o uso de biocarbón producido na propia explotación. O traballo inclúe unha revisión do marco técnico e regulatorio dos mercados de carbono e o desenvolvemento dunha metodoloxía preliminar para calcular os posibles créditos de carbono asociados á súa aplicación. O obxectivo é avaliar o potencial de xeración de ingresos adicionais para os agricultores mediante a súa participación en mercados voluntarios de carbono, a xeración de informes de estimación de carbono e a habilitación dun estudo de viabilidade económica.

RD1: Lanzamento do proxecto. Esta primeira fase ten como obxectivo dar a coñecer o proxecto e a innovación desenvolvida no campo dos cultivos leñosos a nivel nacional. Levaranse a cabo varias accións para conseguilo. En primeiro lugar, desenvolverase un Plan de Comunicación, que definirá a estratexia de difusión, os canais, as mensaxes clave, o público obxectivo, as responsabilidades e o plan de acción, garantindo unha comunicación coherente e aliñada cos obxectivos do proxecto (Acto 1. RD1). Tamén se deseñará a identidade corporativa, establecendo os elementos visuais e conceptuais do proxecto (logotipo, cores, tipografía e estilo gráfico) para garantir unha imaxe recoñecible e profesional (Acto 2. RD1). Tamén se organizará unha Xornada de Lanzamento para presentar oficialmente o inicio e os obxectivos do proxecto ao sector (Acto 3. RD1). Finalmente, elaborarase unha nota de prensa de lanzamento que se distribuirá aos medios de comunicación para aumentar a súa visibilidade e alcance (Acto 4. RD1).

RD2: Posicionamento e difusión. Este resultado desenvolverase ao longo da execución do proxecto co obxectivo de aumentar a súa visibilidade e posicionamento dentro do sector dos cultivos leñosos. Para este fin, implementaranse diversas accións de comunicación. En primeiro lugar, crearase un sitio web do proxecto que servirá como plataforma central para presentar obxectivos, progresos, actividades e resultados (Acción 1. RD2). Ademais, desenvolveranse perfís en redes sociais para manter unha comunicación directa e dinámica cos distintos públicos do proxecto (Acción 2. RD2). Crearase contido específico para o sitio web e as redes sociais, garantindo actualizacións constantes e promovendo o posicionamento dixital (Acción 3. RD2). Ademais, produciranse vídeos promocionais para comunicar visualmente o progreso e os beneficios do proxecto (Acción 4. RD2). Tamén se fomentará a participación en eventos do sector e a difusión nos medios de comunicación para ampliar o seu alcance (Accións 5 e 6. RD2). Finalmente, deseñaranse materiais promocionais para apoiar as actividades de comunicación (Acción 7. RD2).

RD3: Explotación de resultados. Para explotar e transferir os resultados do proxecto, levaranse a cabo varias actividades de difusión e demostración. En primeiro lugar, organizaranse dúas xornadas de demostración de campo, unha en cada comunidade autónoma onde se atopen os proxectos piloto. Estas xornadas celebraranse a partir do segundo ano, unha vez dispoñibles os resultados preliminares, e programaranse durante os períodos de menor actividade agrícola para facilitar a participación do sector (Acción 1. RD3). Os resultados tamén se difundirán en medios de comunicación rexionais e nacionais especializados para garantir o seu alcance dentro do sector agrícola (Acción 2. RD3). Tamén se prepararán notas de prensa ao longo do proxecto, incluíndo polo menos dúas adicionais ademais da publicación inicial, para comunicar os avances e manter a visibilidade da iniciativa (Acción 3. RD3). Finalmente, producirase un vídeo final do proxecto que resumirá os principais resultados e logros acadados durante a súa implementación (Acción 4. RD3).